Laat zonnebrand en zonnebril maar in de la!

Mijn zonnebril en zonnebrand blijven de laatste tijd in de la. Lees hieronder waarom.

Zoals ik eerder al eens schreef luister ik graag naar podcasts, een soort radioprogramma’s die je via internet kunt afluisteren. Een makkelijke manier om kennis te vergaren, terwijl je ondertussen andere dingen kan doen. Niet heel mindful, wel heel praktisch. Het gebrek aan mindfulness probeer ik op andere momenten weer te compenseren.

Ik begon met podcasts over LCHF / keto. Later breidde dat uit naar gezondheid in het algemeen. Meestal nog wel met een link naar LCHF / keto. Dat is toch het wereldje waarbinnen ik zoek. Bovendien: ons eten, de gezondheid van onze darmen, de gezondheid van onze cellen, hoe we denken en doen; het heeft allemaal invloed op elkaar.

Een aantal keer ging het in zo’n podcast over zonlicht. Ik heb denk ik nooit voldoende beseft hoe groot de invloed van de zon is op ons welzijn.  Natuurlijk, het is heerlijk om in de zon te zijn en als dat een tijd niet kan, kun je dat heel erg missen. Maar het gaat zoveel verder. De zon is de basis van ons bestaan. De basis van onze gezondheid.

Omdat we zo ontzettend gewaarschuwd worden tégen de zon en zo weinig horen over de vóórdelen van de zon, besloot ik om me er verder in te verdiepen. Op het internet en via podcasts ging ik op zoek naar de voor- en nadelen van zonlicht, het gebruik van zonnebrand en het gebruik van een zonnebril.

Zoals te verwachten is veel van de informatie die je vindt, gebaseerd op alle conventionele ideeën. Degene waar we de laatste decennia ‘groot’ mee zijn geworden. Dus: vermijd direct zonlicht, smeer je goed in en draag een goede zonnebril. En waarom ook niet? Huidkanker is een groeiend probleem en we kennen allemaal de gevaren van Ultra Violet (UV) licht, al is het maar van de zonnebank.

Maar is dat wel het goede advies? Doen we er niet juist veel meer kwaad mee dan goed? Ik denk nu van wel. Het is als met de richtlijnen voor onze voeding. Al dan niet goed bedoeld, ze hebben ons zieker in plaats van beter gemaakt.

De belangrijkste reden dat we bang (gemaakt) zijn voor de zon, is vanwege de schadelijk UV stralen, omdat ze huidkanker veroorzaken. Maar deze conclusie is veel te kort door de bocht. Lees even mee:

  • Er komen meer gevallen van huidkanker voor onder kantoorwerkers dan onder mensen die voor hun werk hele dagen buiten zijn. Doordat kantoorwerkers lange periodes nauwelijks buiten komen, lopen ze vitamine D tekorten op en ook krijgt hun huid niet de kans om te wennen aan de zon. Maar ook blootstelling (via bijvoorbeeld kantoor- en autoramen) aan alleen UV-A, zonder UV-B licht speelt hierin een rol [1].

Soortgelijke argumenten hoor ik ook van Dr. Jack Kruse, een neuro-chirurg die jaren geleden ‘het licht’ gezien heeft ;-). Meer over hem onderaan het artikel. Alle studies die laten zien dat UV licht schadelijk is, zijn gedaan met enkel UV licht. M.a.w. ze gebruiken dan slechts een deel van het (zon)licht. Dat kun je niet vergelijken met blootstelling aan de zon, met het hele spectrum van licht.

  • De wereld gezondheidsorganisatie (WHO) heeft berekend dat overmatige blootstelling aan ultraviolette straling slecht 0.1% van de totale wereldwijde ‘ziektelast’ veroorzaakt. Deze ziektelast wordt berekend door te kijken naar het aantal gezonde jaren die mensen inleveren ten opzichte van de levensverwachting, door vroegtijdig overlijden of handicap. Vergelijk dat maar eens voor cijfer wat de WHO in hetzelfde rapport heeft berekend voor dezelfde ziektelast die kan ontstaan ten gevolge van een tekort aan zonlicht. Die is namelijk meer dan 2000 keer zo groot! [3, 4]
  • Uit onderzoek bleek dat bij melanomen die in een vroeg stadium ontdekt zijn, het je overlevingskansen vergroot als je daarna jezelf in grote mate blijft blootstellen aan de zon. [3]
  • Een snel groeiend aantal onderzoeken laat zien dat er een groot aantal nadelen zijn aan te weinig blootstelling aan zon- en UV licht, die tot nu toe volledige onderbelicht zijn. Het vormt een verhoogd risico op darmkanker, Hodgkin lymfoom (= lymfklier) kanker, prostaatkanker, borstkanker, blaaskanker, alvleesklierkanker,  metabool syndroom en diabetes, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, Alzheimer ‘s/dementie, MS, reumatoïde artritis, psoriasis, niet alcohol gerelateerde vette lever en ten tenslotte leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD). Voor degenen die dat net als ik niet kennen, maculadegeneratie is een aandoening van het centrale gedeelte van het netvlies, vaak wordt het ‘slijtage’ van het netvlies genoemd.

Het rapport hierboven [5] gaat niet over zomaar één enkel onderzoek. Nee, deze neemt de conclusies van een groot aantal onderzoeken mee. Bekijk het maar eens (wel in het Engels).

Wat me in het lijstje hierboven trouwens opvalt, is dat de  ziektes die genoemd worden bijna allemaal ook genoemd worden bij de voordelen van het ketogene dieet. Kijk maar eens terug op: ‘4 Aanval op o nze welvaartsziekten’. Het besef dat het afgelopen jaar bij mij gegroeid is, dat onze gezondheid niet alleen door onze voeding bepaald wordt, maar dat alles met alles samenhangt is hiermee weer gegroeid.

Ik had het hierboven al even over Dr. Jack Kruse. Ik kwam het eerst met deze man in aanraking door een pod cast The dark side of blue light. Van alle pod casts die ik tot dan toe gehoord had, was deze verreweg het lastigste om te volgen. Een hoop ging ver over mijn hoofd, maar het werd me wel duidelijk dat deze man weet waar hij het over heeft. Hij is van beroep neuro-chirurg, maar stopt verder al zijn energie in het uitzoeken van de feiten over (zon)licht en het informeren van het publiek daarin. Hij heeft het over de gevaren van ‘blauw licht’ (van al onze computer- en telefoonschermen) en de gevolgen daarvan o.a. op ons dag- en nachtritme. Maar boven alles benadrukt hij het belang van dagelijkse blootstelling aan de zon. Met blootstelling bedoelt hij: zoveel mogelijk onbedekte huid (dus haal die bikini maar tevoorschijn!), zonder zonnebrand en zonder zonnebril. Vitamine D maak je aan via je ogen en je huid en zonnebril en zonnebrand verhinderen dat voor een groot deel. Zonder zonnebril ben je ook nog eens beter beschermd tegen verbranden [2].

Voor de duidelijkheid, deze man promoot niet om zolang in de zon te zitten dat je verbrandt. Hij promoot wel om regelmatig en over de dag verdeeld in de zon te zijn en je tolerantie voor de zon op te bouwen. En is het tijd om je tegen de zon te beschermen, doe dat dan liever met kleding dan met zonnebrand. De meeste zonnebrand bevat namelijk ook nog eens een heleboel gifstoffen.

Afgelopen zondag luisterde ik nog naar een andere pod cast van hem [6] die een stuk beter verteerbaar was. Het belangrijkste wat ik uit die podcast gehaald heb is het volgende. Zoals je in eerde podcasts misschien hebt gelezen, zijn mitochondriën de energiefabriekjes in (bijna al) onze cellen. Om die energie te leveren, gebruiken ze elektronen. Nu blijkt het zo te zijn dat we slechts 1/3 van die elektronen uit voedsel kunnen halen. De rest moeten we via de zon binnenkrijgen. Zoals ik ook al eerder genoemd heb, is de gezondheid van onze mitochondriën enorm belangrijk voor onze gezondheid. Ketonen zorgen voor een optimale energievoorziening voor het deel wat via voedsel binnenkomt, maar optimale blootstelling aan de zon voor de rest. Met andere woorden, we kunnen onze gezondheid nog veel meer beïnvloeden via ons gedrag ten aanzien van de zon, dan via onze eetwijze. Wie had dat gedacht?  Wil je meer hierover weten en is Engels geen probleem voor je, volg hem dan eens op Facebook: Dr. Jack Kruse. Hij post de meest interessante artikelen.

En tenslotte nog dit: kun je niet gewoon een pilletje nemen in plaats van de zon in te gaan? Volgens Dr. Jack Kruse niet. Hij zegt het zo: “vitamine D3 supplements nemen is net als iemand anders jouw push ups laten doen”. Hij legt ook uit waarom in het artikel: ‘Can you supplement sunlight?‘.

Wat ik met al die informatie deed? Ik begreep dat het tijd was voor verandering! Ik ga nu nog vaker naar buiten, zelfs op mistroostige dagen. We eten als het even kan buiten. Ik zet m’n zonnebril niet meer op als ik ga fietsen. De vliegjes in m’n ogen neem ik op de koop toe. Ik ga langer in de zon en zonder zonnebrand. Heel ongebruikelijk voor mij, want ik heb een heel lichte huid en verbrand snel. Ik heb zelfs jarenlang last gehad van een zonne-allergie. Maar het blijkt dat het zelfs met zo’n gevoelige huid mogelijk is om (een zekere) zonnetolerantie op te bouwen.

Ik kan steeds wat langer in de zon zonder te verbranden en mijn armen en gezicht zijn al meer gebruind dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. Iemand anders zal me misschien nog steeds bestempelen als bleekscheet, maar ik zie duidelijk het verschil.

Ik zit op dit moment buiten in de zon deze blog te typen. In m’n bikini! Daar zou ik een jaar geleden nog niet over gepiekerd hebben…

[1] Worldwide Increasing Incidences of Cutaneous Malignant Melanoma. Onderzoeksartikel uit ‘Journal of skin cancer’. Hierin wordt verteld dat kantoorwerkers een groter risico lopen op het krijgen van melanoom huidkanker.

[2] Zonnen en zonlicht gezond en goed voor je gezondheid – een duidelijk verhaal met uitleg waarom je geen zonnebril zou moeten dragen en waarom ook (chemische) zonnebrand slecht is. Met een filmpje van ‘Omroep Brabant’ over iemand die aan ‘zonnestaren’ doet, het direct kijken naar de zon in de vroege ochtend of late avond, ter verbetering van zijn reumatische klachten.

[3] Benefits of Sunlight: A Bright Spot for Human Health Een ‘pub med’ (medische publicatie). Beschrijft dat de ‘gezondheidskosten’ (in termen van het inleveren van gezonde levensjaren) van het vermijden van de zon meer dan 2000 keer groter zijn dan de ‘gezondheidskosten’ van huidkanker ten gevolge van de zon. Het rapport zelf vind je hieronder.

[4] Estimating the global disease burden due to ultraviolet radiation exposure Het rapport van de WHO waarover in [3] gesproken wordt.

[5] The risks and benefits of sun exposure 2016  Onderzoeksrapport uit 2016 die laat zien dat de voordelen van blootstelling aan de zon veel verder gaat dan alleen aanmaak van vitamine D en dat het tijd is voor nieuwe richtlijnen. Het beschrijft resultaten uit een enorm groot aantal onderzoeken.

[6] Dr. Jack Kruse – Functional medicine mistakes, EMF, sunlight and your mitochondria – Podcast #135

[7] Can you supplement sunlight?

[8] 5 krachtige eigenschappen van zonlicht Deze link heb ik later aan deze blog toegevoegd. Een mooi artikel met weer nieuwe informatie. Eén van de interessante nieuwe dingen in dit artikel is dat zonlicht ons onderhuids vetmetabolisme versnelt. En wat heel interessant is, is dat er nu zelfs verondersteld wordt dat dieren (en dat geldt ook voor ons mensen) mogelijk net als planten zonlicht direct kunnen omzetten naar energie. M.a.w. dat we energie niet alleen uit planten en dieren kunnen halen. Het is nog niet wetenschappelijk hard gemaakt, maar het zou mede kunnen verklaren waarom zonlicht zo belangrijk voor ons is en waarom we zoveel ziektebeelden geassocieerd zien met een tekort aan zonlicht. Het artikel heeft verwijzingen naar o.a. (Engelstalige) verzamelsites met  samenvattingen van onderzoeksresultaten die te maken hebben met vitamine D. Aanrader om te lezen!

4 Aanval op onze welvaartsziekten

Photo by freestocks.org on Unsplash

In onze huidige welvaartsmaatschappij worden we overspoeld door een ware vloedgolf aan ziektes. Ziektes die we bijna normaal zijn gaan vinden. Alsof ze erbij horen en we er niets aan kunnen doen. Veel te weinig beseffen we dat de meeste van deze ziektes gerelateerd zijn aan onze manier van leven en onze manier van eten. En dat we er dus wel degelijk invloed op hebben.

Als je de cijfers erbij zoekt van hoe snel het aantal gevallen van dit soort ziektes stijgt, dan word je daar akelig van. Er komen meer en meer gevallen per jaar en we krijgen de ziektes op een steeds jongere leeftijd. Ziektes die we vroeger bestempelden als ouderdomsziektes komen nu voor bij (hele) jonge kinderen. Voor het eerst is de levensverwachting voor de jongste generatie, lager dan die van hun ouders. Kun je je dat voorstellen? Met alle medische kunstjes die we kennen? Met alle medicijnen die er zijn? Dat laten we toch niet gebeuren!

Photo by Chris Leipelt on Unsplash

Het wordt tijd dat we weer de regie gaan voeren over onze gezondheid. Onze omgeving kunnen we niet altijd (direct) veranderen, maar laten we beginnen met waar we wel invloed op hebben. Voeding is zeker niet het enige onderdeel daarvan, maar wel een belangrijk deel. Laten we daar mee beginnen. Laten we de aanval inzetten op de welvaartsziektes in plaats van andersom.

Om je bewust te maken van waar we het over hebben, volgt hieronder een lijst van ziektes die geassocieerd worden met onze leefstijl en met name voeding. Ziektes waar we dus invloed op kunnen uitoefenen door gezonder te gaan eten. De lijst is uitgebreid, maar vast niet volledig. Ik ben van plan om deze lijst te blijven aanvullen als ik nieuwe relevante informatie lees of hoor.

Photo by Drew Hays on Unsplash

Voor je verder leest, is het goed om te beseffen dat de positieve effecten van een ketogeen dieet op onderstaande ziektes in de meeste gevallen niet wetenschappelijk is aangetoond. Niet aangetoond met een voldoende grote groep mensen dat de conclusies statistisch betrouwbaar genoemd mogen worden. Het is om allerlei redenen lastig om dit soort onderzoeken (goed) op te zetten:

  • Het is moeilijk om er financiering voor te krijgen. Dit soort onderzoeken zijn echt schrikbarend duur. Financiering van onderzoek komt vaak van medicijnenfabrikanten. Die zijn natuurlijk niet geïnteresseerd in voeding als medicijn. Daar valt geen droog brood mee te verdienen. Sterker nog; ze zien de onweersbui al hangen. Maar ook voor financiering vanuit de overheid komen dit soort projecten vaak niet in aanmerking. Hoe meer je van conventionele ideeën afwijkt met je onderzoeksvoorstel, hoe minder kans dat je er subsidie voor krijgt. Maar een ketogeen dieet druist in tegen alle overheidsrichtlijnen ten aanzien van gezonde voeding. Tel uit je winst…
  • Het is lastig op te zetten. Dierproeven zijn vaak nog wel mogelijk, maar om dit soort onderzoeken op te zetten met mensen is bijna onmogelijk. Om statistisch verantwoorde conclusies te kunnen trekken, moet je groep deelnemers voldoende groot zijn, moet je je groep indelen in een controle-groep die het dieet niet krijgt en een groep die het dieet wel krijgt (en voor de rest moeten de groepen vergelijkbaar zijn) en je moet zorgen dat iedereen precies volgens de regels eet (en het liefst hetzelfde). En dan moeten de deelnemers ook nog eens de genoemde ziekte hebben.

Maar niet getreurd. Niet wetenschappelijk bewezen wil nog niet zeggen dat het niet waar is. En steeds meer ervaringsverhalen, dierproeven en wetenschappelijke studies laten zien dat het ketogeen dieet meer dan veelbelovend is, bij:

Neurologische aandoeningen

Photo by jesse orrico on Unsplash
  • epilepsie (met name ook bij patiënten die geen baat ondervinden van medicijnen). In de jaren 20 van de vorige eeuw werd het ketogene dieet voor epilepsiepatiënten ontwikkeld. Ondanks de aangetoonde goede resultaten kwam het in de vergetelheid, totdat in 1994 de Charlie foundation werd opgericht door de ouders van Charlie, een jongen die op jonge leeftijd epilepsie kreeg. Kijk maar eens op de website van de epilepsievereniging voor achtergrond en filmpjes gefinancierd door de Charlie foundation. Doel van deze stichting is om iedereen met epilepsie op de hoogte te brengen van de mogelijkheden van het ketogene dieet.
  • Alzheimer’s; het ketogene dieet is zinvol zowel bij het voorkomen van de ziekte als bij het verminderen van de symptomen als de ziekte zich al heeft gemanifesteerd. Er zijn in Amerika al bejaardenhuizen waar ze experimenteren met het ketogene dieet.
  • neurologische veroudering; de hersenen gaan minder hard achteruit bij het ouder worden
  • Parkinson; onze huidige leefstijl leidt tot vele kleine ontstekingen in het lichaam. Via het bloed verspreiden deze ontstekingen zich en kunnen op den duur chronische vormen aannemen. Parkinson is één van de vele ziekten die veroorzaakt wordt door ontstekingen in de hersenen. Hoe deze ontstekingen ontstaan kun je o.a. lezen in Dr. Perlmutter’s boek Het glutengevaar.
  • Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS), een ziekte van de zenuwcellen die de spieren aansturen. Het ketogene dieet kan òf als preventie òf in een vroeg stadium van de ziekte ingezet worden. Het is niet duidelijk of het in een later stadium nog het gewenste effect zal hebben.
  • Hersenbloeding of -infarct: studies laten zien dat het ketogene dieet de negatieve neurologische gevolgen bij een hersenbloeding of infarct kunnen verminderen.
  • verstoringen in de functie van de mitochondrieën, je weet wel, die energiefabriekjes in je cellen.  Het ketogene dieet helpt om de mitochondriën te herstellen. Dat zorgt voor een beter hormonale balans en voor meer energie.
  • trauma’s aan het hoofd, zoals hersenschuddingen.
  • depressies; het ketogene dieet kan helpen om een depressie te verminderen. Het positieve effect ervan is vergelijkbaar met het effect van antidepressiva, zonder de negatieve gevolgen daarvan.
  • autisme: uit onderzoek is gebleken dat kinderen met autisme vaak een slechte darmflora hebben en ook vaak beschadigde mitochondrieën. Aangezien het ketogene dieet helpt om de darmflora en de mitrochondrieën te herstellen, zou dat kunnen verklaren waarom het ketogene dieet geassocieerd wordt met o.a. een verbetering in het gedrag bij personen met autisme.
  • migraine. Typerend voor migraine (en epilepsie) patienten is dat ze een grote concentratie aan glutamaat hebben. Dit is een neuro transmitter die signalen verstuurd in onze hersenen en zenuwen. Het is een stof die belangrijk is voor hersenfuncties als stemming, geheugen en leren. Vaak worden migraine patienten behandeld met dezelfde medicijnen als epilepsiepatiënten. Deze medicijnen blokkeren glutamaat. Ketonen hebben hetzelfde blokkerende effect op hoge concentraties van glutamaat.

Andere aandoeningen

Photo by chuttersnap on Unsplash
  • Insuline-resistentie: De alvleesklier produceert insuline op het moment dat er suikers in het bloed komen en de bloedsuikerspiegel stijgt. Door de insuline gaan de cellen als het ware open en kunnen ze de glucose opnemen. Zoals bij alle hormonen, is het eigenlijk de bedoeling dat de insuline in kortstondige pieken wordt afgegeven. Doordat we bijna voortdurend eten en dan ook nog eens veel koolhydraten, hebben we echter langdurige hoge concentraties van insuline. Het lichaam kan daar niet mee omgaan en de cellen gaan zich als het ware beschermen hiertegen. Ze gaan minder goed luisteren naar de insuline. Als gevolg daarvan gaat de alvleesklier nog meer insuline produceren. Dit resulteert in een vicieuze cirkel, waarbij de cellen minder glucose krijgen, de bloedsuikerspiegel stijgt en er steeds meer insuline geproduceerd wordt. Het ketogene dieet helpt dit terug te draaien, omdat het de bloedsuikerspiegel constant laag helpt blijven. Die continue stroom van hoge insulinewaarden is dan niet meer nodig. Dit geeft de cellen de kans om te herstellen en weer insuline gevoelig te worden.
  • Diabetes; deze wordt misschien wel het vaakst genoemd in verband met het ketogene dieet. Zoals hierboven uitgelegd is diabetes type 2 (wat vroeger ouderdomssuiker genoemd werd) een gevolg van insulineresistentie. Op het moment dat je alvleesklier niet meer voldoende kan compenseren voor het feit dat de cellen ongevoeliger zijn geworden voor de insuline, krijgen de cellen niet meer voldoende glucose. Tegelijkertijd zal de bloedsuikerspiegel te hoog blijven. Op dat moment is er sprake van diabetes type 2. Als je behandeld wordt voor suikerziekte, wordt het probleem (namelijk insulineresistentie) niet aangepakt, maar alleen de symptomen (hoge bloedsuiker). Omdat het lastig is om de bloedsuiker voldoende constant en laag te houden, leidt suikerziekte op den duur tot hele vervelende gevolgen (bijv. de noodzaak om ledematen te amputeren). Het ketogene dieet houdt de bloedsuiker laag en stabiel. Hierdoor verbetert tevens de insulinegevoeligheid van de cellen. In veel gevallen kunnen patiënten na verloop van tijd zonder of met veel minder medicijnen toe. Voor mensen met diabetes type 1 is het een iets ander verhaal. Hun lichaam maakt zelf geen insuline (meer) aan. Zij zullen altijd afhankelijk zijn van medicijnen, maar kunnen wel met veel minder medicijnen toe als ze een ketogeen dieet volgen. Bovendien zal de bloedsuiker beter onder controle blijven en daardoor zijn er op de langere termijn minder nadelige effecten.
  • Het metabool syndroom; dit is een naam die verzonnen is als aanduiding voor een collectie van symptomen, nl.
    • Hoog bloedsuikergehalte
    • Overgewicht (vooral rond de buik)
    • Hoge bloeddruk
    • Hoog triglyceridengehalte
    • Laag HDL niveau

Het ketogeen dieet heeft een positief effect op al deze symptomen.

  • PCOS (Polycysteus-Ovariumsyndroom) is een aandoening waarbij vochtblaasjes op de eierstokken ontstaan. Het gaat vaak samen met overgewicht, ernstige lichamelijke klachten en onvruchtbaarheid. Ofschoon er verschillende oorzaken voor zijn, lijkt de belangrijkste oorzaak een eetpatroon met veel suikers en koolhydraten. Uit recent onderzoek blijkt dat een gezonde koolhydraatarme / LCHF levensstijl effectiever lijkt te zijn bij de behandeling van PCOS dan medicatie, door het verminderen van insulineresistentie en het in balans brengen van de hormoonhuishouding.Volgens vruchtbaarheidsspecialist Dr. Michael Fox neemt de kans om zwanger te worden zelfs toe van 45 naar 90 procent.
  • Kanker. Het ketogene dieet wordt door onderzoekers o.a. ingezet naast chemo en bestraling. Dit onderzoek wijst uit dat mensen er dan minder ziek en moe van worden en sneller herstellen.  Tegelijkertijd helpt het om de kankercellen uit te roeien. Die hebben namelijk niet meer dezelfde energieverbrandingsmogelijkheden als gewone cellen en kunnen zich niet goed aanpassen. Veel kankercellen leggen het loodje als ze geen glucose meer krijgen als brandstof. Tegelijkertijd floreren je andere, gezonde cellen als er volop ketonen in omloop zijn.  Eén en één is twee. Meer onderzoek is nodig om te zien of het in een later stadium ook gebruikt kan worden zonder chemo en bestraling ernaast, maar met andere medicijnen die niet destructief is. Het onderzoek (uitgevoerd door o.a. Dr. Seyfried  en Dr. Dominic D’Agostino) is in ieder geval heel veelbelovend. Een paar Nederlandse sites die hier wat over zeggen, zijn deze van ‘de mindfulness gids’ en deze  met een video van Seyfried  (in het Engels). [9]

 

Bronnen:

6 De beginner’s blues

Photo by Xavier Sotomayor on Unsplash

Stel je hebt besloten dat je je eet- en leefstijl om wilt gooien. Je wilt koolhydraatarm en vetrijk gaan eten. Ga altijd eerst naar je (huis)arts als je medicijnen gebruikt. Vraag of hij of zij jou wil begeleiden.

Photo by Hush Naidoo on Unsplash

Veel medicijnen zijn bedoeld om de symptomen van je oude levensstijl te onderdrukken (bijv. hoge bloeddruk, insuline resistentie) en deze medicijnen kunnen tegen je gaan werken als de oorzaak van het probleem verdwijnt door je gezondere eetpatroon. Je zult dan begeleiding nodig hebben om op een goede manier je medicijnen af te bouwen. Let erop dat dat in sommige gevallen heel snel nodig kan zijn. Misschien wel in de eerste week.

Een bijkomend voordeel van naar de huisarts te gaan, is dat hij je een ‘nul’-meting kan geven. Hij kan je bloeddruk, gewicht en buikomvang meten en je bloed laten testen op belangrijke markers. Dit zijn de testen waar je naar kunt vragen. Het zijn degene die deelnemers van GezondDorp krijgen:

  • CRP
  • urinezuur, kreatinine
  • Cholesterol
  • Glucose (nuchter)
  • HbA1c, kreatinine, chol/HDL-ratio, LDL, triglyceriden (nuchter)
  • Albumine/kreatinine-ratio (urine)
  • ALAT, gamma-GT
  • vit D
  • Apo B (alleen indien cholesterol afwijkend)

Als je dan een aantal maanden tot een half jaar bezig bent, kun je vragen of de huisarts dezelfde metingen/tests nog een keer wil doen. Dan kun je zien hoeveel vooruitgang je geboekt hebt. Geloof maar dat dat motiveert!

Photo by patricia serna on Unsplash

Als je gezond bent, geen medicijnen gebruikt en besluit om het op eigen houtje te gaan doen, dan is het toch waarschijnlijk wel leuk om een eigen nulmeting te doen en de resultaten op te schrijven. Op z’n minst je gewicht en buikomvang. Zodat je zelf je vooruitgang op die gebieden kunt bijhouden. Sommige aanvullende verzekeringen hebben overigens een potje voor preventief onderzoek. Je kunt dat gebruiken om bijv. een (sport)keuring te laten doen. Misschien de moeite om even uit te zoeken.

Photo by Matthew Henry on Unsplash

Als je dan echt begint gaat er van alles gebeuren in je lijf. In eerste instantie zal je een gewenningsperiode doormaken. Als je ooit de term ‘keto flu’, ofwel de keto-griep hoort, dan is dit waar ze het over hebben. In die periode moet je lichaam er aan wennen dat het geen gluten en suikers meer krijgt.

Van suikers is wel bekend dat ze een verslavende werking hebben, maar wist je dat dat ook voor gluten geldt? Gluten worden afgebroken en kunnen dan voorbij de barrière die er bestaat tussen het bloed en de hersenen. Ze hechten zich aan de opiaatreceptoren van je hersenen, op dezelfde manier als opium doet. Het is dus echt een verslaving.

Je zult weerstand moeten bieden aan de drang naar koolhydraatrijk eten en je kunt je lusteloos en zelfs depressief voelen. Het is best lastig om door te zetten als je het allemaal niet meer ziet zitten. Maak het jezelf dan niet te moeilijk. Start bijvoorbeeld in een week dat je (‘s avonds) niet teveel verplichtingen hebt, zodat je lekker op de bank kunt hangen als je daar behoefte aan hebt.

Photo by Charles Deluvio on Unsplash

Ook vermoeidheid kan in het begin een probleem zijn. Je geeft je lichaam immers bijna geen koolhydraten meer, maar het is ook nog niet goed in staat om de nieuwe brandstof, namelijk vetten te verbranden. Dat moet je weer leren. Sla dus gerust die sporttraining een keer over; dat komt later wel weer. Ga in plaats daarvan een wandeling maken bijvoorbeeld.

Door de ontwenning kan je ook hoofdpijn krijgen of je misselijk voelen. Doordat je lichaam zich gaat ontgiften kan je extra zweten en je zweet anders ruiken. Net als bij elke andere overgang naar een ander dieet kun je last krijgen van verstopping, omdat je darmen moeten wennen aan ander voedsel. Je darmflora moet zich daarop aanpassen. Zorg voor ruim voldoende water. Dat helpt bij het ontgiften en voorkomt dat je door uitdroging nog meer last krijgt van verstopping. En zorg goed voor je darmflora. Daarover kun je op de blog ook meer lezen.

Photo by Roberta Sorge on Unsplash

Inmiddels weet ik dat het wel helpt als je meteen vanaf het begin voldoende gezonde vetten gebruikt. Welke dat zijn lees je hier: ‘Goed vet’. Daar moet je echt goed op letten, want vooral in het begin zijn veel mensen nog bang voor vet. Dat is er immers met de paplepel ingegoten. Als je al niet bang bent voor hart- en vaatziekten, dan toch zeker wel dat je er dik van zult worden. Volkomen onterechte angsten, overigens. Daarover lees je meer in ‘7 Vet goed, dat vet’.

Photo by Jonas Dücker on Unsplash

 

 

Een goede tip is om bij elke maaltijd kokosvet te gebruiken. Daar zitten, in tegenstelling tot in veel andere vetten, middellange keten vetzuren in. Dit noemen ze in het Engels: MCTs in (medium chained triglycerides). Die term hoor je vaker, omdat het ook los verkocht wordt, als MCT olie. Het mooie van MCTs is dat het lichaam daar sneller ketonen van kan maken. En nog mooier: dat kan zelfs als je (nog) niet in ketose bent. De MCT gaan namelijk direct naar de lever en kunnen daar omgezet worden in ketonen. [1]

Eet je niet voldoende vet, dan zal de vermoeidheid alleen maar erger worden. Je krijgt dan immers onvoldoende energie binnen op een moment dat je lichaam nog niet goed in staat is om je eigen vetten te verbranden. Bovendien zal je lichaam z’n voorraad vet niet willen vrijgeven als brandstof als het onvoldoende energie binnenkrijgt uit je voedsel. Integendeel, in momenten van schaarste zal je lijf zich aanpassen door zoveel mogelijk energie vast te houden en de verbranding op een lager pitje te zetten. Op dezelfde manier als wanneer je een calorieën beperkend dieet volgt. En daardoor krijg je ook weer minder puf om iets te gaan doen. Bijkomend voordeel van voldoende vetten gebruiken, is dat het weer helpt om verstopping tegen te gaan. Tip: gebruik ruim olijfolie over je salade.

Photo by Jorge Gonzalez on Unsplash

Waar je verder goed op moet letten, is dat je veel water drinkt en voldoende zouten en mineralen binnenkrijgt. Je verliest namelijk veel meer vocht als je ‘keto’ eet. Dit geldt zeker in het begin, maar is ook later nog van toepassing. Gebruik extra zout. Roze Himalaya zout en Keltisch zeezout zijn hiervoor heel geschikt, want ze zitten vol mineralen. En geloof me, het is zoveel lekkerder dan wat er in die blauwe pot van de Jozo zit. Als je last krijgt van krampen in je benen, informeer dan eens naar een supplement met extra magnesium.

Photo by Alison Marras on Unsplash

Nog een tip: een heerlijke en heel gezonde manier om extra zouten en mineralen binnen te krijgen is om bouillon te maken. Liefst eigengemaakte bottenbouillon. Zoals je oma het vroeger deed. En het is helemaal niet zo moeilijk. Je koopt botten, mergpijpjes etc. (liefst van biologische, gras gevoerde dieren) en zet het in een pan met water op het vuur. Voeg wat groenten, (Keltisch) zeezout toe en kruiden naar smaak. Vergeet ook niet om een scheut appelazijn toe te voegen. Dat zorgt ervoor dat de mineralen goed uit de botten kunnen trekken. Laat het langzaam aan de kook komen.

Zelf zet ik de pan nadat hij goed aan de kook is gekomen, in een oude slaapzak. Daarin blijft de pan wel een halve tot hele dag heel warm, afhankelijk van de omgevingstemperatuur. Daarna breng ik ‘m weer een keer aan de kook en zet ‘m weer terug in de slaapzak. Heel economisch en veilig, want m’n gasstel hoeft niet een hele dag aan te staan. Hier kun je meer lezen over voordelen van bottenbouillon en hoe je het kunt maken.

Bij mij duurde de vervelende symptomen een week of misschien twee. Dat was meteen de enige periode dat ik het even niet meer zag zitten. Niet zag zitten om ‘zo’ te eten, maar ook een heleboel andere dingen niet zag zitten. Ik zat ergens in een donker schaduw hoekje.

Photo by Madison Nickel on Unsplash

Gelukkig scheen direct daarna de zon weer. Ik merkte dat ik veel meer energie had dan daarvoor. De (tijdelijke) depressie verdween als sneeuw voor de zon en ik kon de hele wereld aan. De vervelende symptomen waar ik 5 jaar na een hersenbloeding nog steeds last van had, waren bijna ineens verdwenen. Mijn man en kinderen zagen mij gewoon veranderen. Met name ook in mijn gedrag naar hun toe. Omdat ik m’n energie terug had, de prikkelgevoeligheid verdween en mijn hoofd niet meer ‘overvol’ was, kon ik ook aan het eind van een dag weer gewoon functioneren. En gewoon reageren. Daar ben ik nog steeds dankbaar voor.

[1] What Are Ketones? Everything You Need to Know Duidelijke uitleg (in het Engels) over ketonen. Beschrijft o.a. waarom MCTs makkelijker gebruikt kunnen worden om ketonen van te maken en waarom dit zelfs kan als het lichaam niet in ketose is.

Wolkenbroodjes

Deze wolkenbroodjes kun je eten bij ontbijt of lunch, maar je kunt ze ook maken als hamburger- of hotdogbroodje. Het recept vind je hier: wolkenbroodjes.

Als je geen (standaard) brood meer eet, lijkt het eten van een hamburger misschien verleden tijd. Maar niets is minder waar. Op het internet kun je een keur aan ideeën en recepten vinden om toch nog van je favoriete hamburger te kunnen genieten. Moet ook wel, want hoe zouden anders zoveel Amerikanen de ‘keto lifestyle’ kunnen volgen? 😉

Als je bij de friettent of een fastfood restaurant bent en je wilt graag meedoen met de rest, bestel dan een hamburger met alles erop en eraan, behalve het broodje. Of als je ‘m met je handen wilt kunnen eten, vraag dan of ze ‘m tussen wat blaadjes sla willen serveren. Misschien niet je gezondste dag, maar zeker ook geen ramp.

Sanne stuurde eergisteren een foto rond van haar hamburger geserveerd tussen 2 eieren. De eieren vormen dan je ‘broodje’. Ook al zo’n goed idee. Want eieren zijn zo gezond! Ook voor eieren zijn we veel te bang gemaakt in de hele cholesterol-hype.

Geïnspireerd door die foto besloot ik om ook hamburgers te maken. Ik had nog een recept liggen voor ‘Cloud bread’ (ofwel wolkenbroodjes) wat ik nog wilde proberen. Het broodje wordt gemaakt met maar 3 ingrediënten!

Wat ik er ook fijn aan vind is dat er van de eieren zowel het eigeel als eiwit in gaat. Blijf je niet met de helft van je ei zitten. Overigens heb ik er een vierde ingrediënt aan toegevoegd, namelijk wat zeezout.

Het recept was supermakkelijk en het eindresultaat was heerlijk. Ik had ze wel te snel uit de oven gehaald. Na 15 in plaats van 30 minuten. Verkeerd gelezen. De volgende keer ga ik daar zeker op letten, want dan worden ze denk ik steviger. Ik denk dat ze dan niet inzakken en minder plakkerig worden als er een hamburger op ligt. Dat gebeurde bij mij wel, maar evengoed vond ik het heerlijk.

Voor herhaling vatbaar, dus. Alleen nog een beetje aan sleutelen qua oventijd. En ik wil nog gaan experimenteren met kruiden door het deeg.

Bron

[1] Wolkenbroodjes Het recept van de wolkenbroodjes die in deze blog genoemd worden.

Courgetti met scampis en roomasperges

Afgelopen maandag maakte ik Courgetti met scampis en roomasperges. Het weekend ervoor had ik een groenten-spiraalsnijder gekregen had voor moederdag. Ik vroeg aan ‘collega’-LCHF-ers (mensen die ook koolhydraat arm en vetrijk eten) om hun favoriete gerecht met courgetti. Marie-José, bedankt voor dit idee. Het is een fantastische combinatie. Wat mij betreft echt een feestmaaltijd. En wij aten het op een doordeweekse dag. Als dat niet speciaal is?!

Ik gebruikte ongepelde scampi’s. Ik keek de kunst van het pellen af op YouTube. Maar op dat filmpje leek het toch simpeler, of in ieder geval sneller. Ik ben meer dan een uur bezig geweest. Volgende keer koop ik ze weer gepeld. Het schillen van de asperges is al genoeg werk, zeker als je net als ik wat extra kilo’s koopt voor in de vriezer. De scampi’s waren wel heel lekker. Het was niet voor niets geweest.

De spiraalsnijder was een echte verrassing. Wij zijn over en weer niet zo heel erg van de kadootjes. We hebben alles wat we nodig hebben en de kasten staan vol. Maar deze spiraalsnijder is toch een mooie aanvulling. Mijn moeder heeft pas de courgettes uitgeplant in haar tuin, dus alle andere recepten en tips die ik kreeg, komen vast nog van pas.

Moederdag is vooral nog een dingetje voor onze jongste dochter. Op onze puberzonen maakt het niet zo veel indruk meer. Dochterlief was op kamp, dus ik had me niet ingesteld op een verwen-dagje. In plaats van een ontbijtje op bed, ben ik gewoon gaan hardlopen. Naar de Pals deze keer, een prachtig natuurgebied op een half uurtje hardlopen afstand van ons. Een geweldig begin van de dag!

Toen ik daarna buiten zat, werd ik door één van de zonen verrast met een heerlijk ontbijtje. Wat super lief! Zelfs met bacon in hartjesvorm op het ei.

‘s Middags kreeg ik van onze dochter allerlei lieve zelfgemaakte knutsels, waaronder een schilderij met een mooie tekst. Ze had ook een citroenmelisse plant gekocht, om thee van te zetten. Daarna kreeg ik dus ook nog de spiraalsnijder. Hoezo geen verwen-dagje?

 

Zalm met brie uit de oven

Ik ben bezig met een post over de voordelen van vetten verbranden in plaats van suikers verbranden.  Dat heeft even wat tijd nodig om goed op te schrijven; zoveel voordelen, haha.

Ondertussen loopt m’n hoofd ook nog zowat over van andere interessante onderwerpen. Zo was ik vanochtend tijdens het hardlopen aan het luisteren naar een podcast over het ‘endocannabinoid system’, dit is een lichaamseigen cannabis systeem.

In Cellular Healing podcast 147 werd het uitgelegd als een communicatiekanaal o.a. tussen onze cellen. Als communicatiekanaal is het bijvoorbeeld betrokken bij de connectie tussen ‘lichaam’ en ‘geest’. Zo kan een ernstige depressie vertaald worden naar een lichamelijke kwaal. Of het omgekeerde; positieve gedachten kunnen je dus echt helpen om beter te worden. En het kan zoveel meer. Het kan net als ketonen onze genen aan- of uitzetten via epi-genetica. Epi-genetica vind ik super interessant, want het betekent dat ook als je via je genen meer kans hebt op bepaalde ziektes, je daar nog wel degelijk invloed op uit kan oefenen, bijv. via je voeding. Dit geldt bijv. voor bepaalde soorten kanker.

Maar, de blog was natuurlijk ook bedoeld om recepten te delen. Als ik eerst alle informatie die nu nog in m’n hoofd zit, ga opschrijven dan duurt het nog wel even voor er een recept bij gaat komen. Daarom op deze mooie zonnige ochtend een recept van een zonnig gerecht: Zalm met brie uit de oven. De brie vormt een heerlijk krokant korstje op de malse zalm. Het recept kun je vinden door op de link te klikken.

Wij aten dit gerecht, toen we begin april in Riols, Frankrijk waren. We waren daar te gast bij Luc en Marja Simkens in hun mooie La Cerisaie B&B. Het is overigens hun B&B die op de voorkant van deze blog site prijkt. Die heeft mijn man erop gezet toen hij de site voor mij opgezet heeft. Ik vind het een geweldige keus. Het is niet alleen een prachtige foto, maar sinds dat weekend staat’ie voor ons ook symbool voor lekker en gezond koolhydraatarm en vetrijk eten.

Luc en Marja hadden dat weekend georganiseerd voor mensen die een koolhydraatarm en vetrijk eetpatroon volgen of wilden gaan volgen. Ik had dat voorbij zien komen op de Facebook pagina van GezondDorp en heb mijn man enthousiast gemaakt om met me mee te gaan. Geen minuut spijt van gehad ook! Wat een super idee Luc en Marja en wat een gastvrije plek om te verblijven.

We hadden een heerlijk weekend. Het was prachtig weer, we hadden goed gezelschap en mochten zelf aan de slag in de keuken. Daarbij kregen we ook nog eens uitleg van Hans van Kuijk over de ins en outs van koolhydraatarm en vetrijk eten en tenslotte: we kregen het hele weekend de heerlijkste maaltijden. Wat een kok is Luc! En allemaal koolhydraatarm en vetrijk. Ik denk wel dat na het weekend de botervoorraad op was in huize Simpkens.

Dit gerecht is simpel, maar o zo lekker. Ik wist meteen dat ik dit thuis ook zelf zou willen maken. We zijn op de lokale markt de viskruiden gaan kopen die Luc gebruikt had, maar ook met Hollandse kruiden zal het vast lukken.

Als deze zalm op ons bord ligt, denken wij aan dat heerlijke weekend. Hopelijk vinden jullie ‘m net zo lekker als wij!

1 Moet je perse koolhydraten eten?

Photo by Wesual Click on Unsplash

Als je op deze blog terecht bent gekomen, weet je waarschijnlijk wel wat koolhydraten zijn. En eerlijk is eerlijk, dan weet je meer dan ik toen ik in september 2015 besloot om het roer qua eten om te gooien. Alhoewel ik altijd interesse heb gehad in bakken en koken en altijd op zoek was naar nieuwe recepten, keek ik nauwelijks naar de voedingsinformatie die je vaak aan het eind van zo’n recept tegenkomt. Ik had werkelijk geen idee wat koolhydraten zijn, laat staan waar ze inzitten.

Om snel te kunnen beginnen, heb ik in eerste instantie alleen de lijst van ingrediënten doorgelezen die in het boek van Dr. Perlmutter ‘Het glutengevaar – de sluipmoordenaar van je brein’ op de verboden lijst stonden. Vanaf die dag gingen granen, suikers en zetmeel-rijke producten in de ban. Dat zijn namelijk de groepen waar veel koolhydraten inzitten. Dr. Perlmutter is overigens niet ‘hard core’ wat koolhydraten betreft. Er zijn bijvoorbeeld glutenvrije granen die bij hem op een ‘soms en met mate’ lijst staan.

Vanaf dat moment ben ik stukje bij beetje alles gaan lezen wat ik kon vinden over koolhydraten. Koolhydraten zijn voor iedereen met een standaard Westers dieet een belangrijke, of beter gezegd, dé belangrijkste energieleverancier. Energie wordt echter niet alleen geleverd door koolhydraten, maar ook door eiwitten en vetten. Samen zijn dit de zogeheten macro-nutriënten, ofwel de voedingsstoffen die in grote hoeveelheden in onze voeding voorkomen.

Gelukkig had ik het boek van Dr. Perlmutter, waar èn veel informatie in staat èn heel veel verwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek om die informatie te ondersteunen. Zou ik het internet gebruikt hebben om meer te leren over koolhydraten, zou ik waarschijnlijk nu niet (meer) koolhydraat-arm zou eten.

Ik heb het net voor de grap eens geprobeerd en via Google gezocht naar ‘Wat zijn koolhydraten’. De uitkomst is verrassend… De websites van ‘Dieetkompas’ en het ‘Voedingscentrum’ komen boven aan de lijst te staan. Beide verwijzen naar het advies van de Gezondheidsraad dat 40 tot 70% van ons dieet uit koolhydraten zou moeten bestaan. De volgende website dan maar. ‘Mens en gezondheid info nu’ geeft aan dat je 6 gram koolhydraten per kilo lichaamsgewicht moet eten; dat zijn 300 g koolhydraten voor iemand van slechts 50 kilo. Dat moedigt ook niet direct aan om te gaan minderen.

Maar je moet natuurlijk niet meteen opgeven. Bij de volgende website ‘Optimale gezondheid’ ben ik in eerste instantie wat enthousiaster. Op die website wordt uitgelegd dat je met een dieet met minder koolhydraten meer afvalt dan met een dieet met minder vetten. Mooi zo, eindelijk eens wat zinvolle informatie. Maar vervolgens waarschuwt de website ‘dat dit niet wil zeggen dat dit dan ook gezond is’. En benadrukt een aantal keer dat koolhydraten ‘essentieel’ zijn voor ons lichaam.  Dus ook dit verhaal gaat weer de mist in.

Vetten en eiwitten zijn namelijk wel essentieel voor ons, omdat ons lichaam ze niet zelf aan kan maken, maar koolhydraten zijn dat niet. Waarom denkt iedereen dat dan toch? Dat komt omdat koolhydraten in ons lichaam omgezet worden in glucose. Glucose is brandstof voor onze cellen. Maar zoals we al gezien hebben, zijn vetten en eiwitten ook energieleveranciers. Een deel van onze hersenen hebben wel echt glucose nodig als brandstof. Wat echter ontbreekt aan het verhaal (of aan de kennis), is dat het lichaam deze glucose zelf kan maken uit vetten en eiwitten. Dit gebeurt in de lever en dit proces wordt gluconeogenese genoemd. [1]

Conclusie? Ja, zelfs als je je energie haalt uit vetten en eiwitten heeft je lichaam een beetje glucose nodig, maar het hoeft niet van koolhydraten te komen. Je hoeft dus niet perse koolhydraten te eten om gezond te blijven. Meer daarover vind je in de blog ‘2 Maar wat is nu het probleem?’

[1] The Liver & Blood Sugar Een on-line diabetes informatie cursus van de Universiteit van Californië. Engeltalig. Beschrijft en laat met een plaatje zien hoe de lever glucose kan maken, ofwel uit opgeslagen glycogeen (suikervoorraad, zeg maar) ofwel uit eiwitten, afvalproducten en bijproducten van de vetverbranding. Beschrijft en laat ook zien dat als insuline laag is en de glycogeen voorraden opraken, het lichaam de glucose bewaart voor de organen die het echt nodig hebben (een deel van de hersenen, rode bloed cellen en een deel van de lever). De lever maakt dan een alternatieve brandstof, namelijk ketonen voor de rest van het lichaam.

[2] Low Carb Dieting Myths Website die een aantal mythes ontkracht over koolhydraatarme dieten. Eén daarvan is de mythe dat je koolhydraten nodig hebt om gezond te blijven. Als het lichaam in ketose is, dan spaart het lichaam de glucose o.a. voor de hersenen. Spieren gebruiken dan vetzuren om te verbranden. De hersenen gaan ook voor een groot deel over op het gebruik van ketonen als alternatieve brandstof. De glucose die wel echt nodig is, kan de lever maken uit glycogeen of uit de proteïne uit je voeding.

2 Maar wat is nu het probleem?

Photo by Sho Hatakeyama on Unsplash

In de vorige blog ‘1 Moet je perse koolhydraten eten?’ kun je lezen dat je lichaam geen koolhydraten nodig heeft om goed te functioneren. Mits je voldoende vetten en eiwitten eet, dan toch.

Volksstammen zoals de Inuit en de Masai aten een groot deel van het jaar vrijwel geen koolhydraten en staan bekend om hun goede gezondheid.

Het Westerse eetpatroon

Photo by Jay Wennington on Unsplash

Maar het feit dat we ze niet nodig hebben, zegt nog niet zo veel. Wat is nu precies het probleem? Kort gezegd, doen we onszelf met onze huidige manier van eten enorm tekort. We zijn, over een vrij korte periode van tijd, heel anders gaan leven en gaan eten. Nu kan het lichaam zich bijzonder goed aanpassen. Maar er zijn grenzen. Over de loop van tijd raakt de balans in ons lichaam kwijt. Dat leidt tot allerlei kleine en grote problemen. En ofschoon het misschien lijkt dat we als mensheid steeds gezonder worden, o.a. door de kennis op het gebied van de gezondheidszorg, is het tegendeel waar. De enorme explosie van welvaartsziekten is daarvan het bewijs. En het wordt generatie op generatie erger.

Zo is ons lichaam niet ontworpen voor de enorme hoeveelheid aan koolhydraten die we eten. Het overschot wordt opgeslagen als vet, voor slechtere tijden. Nog minder zijn we gemaakt voor de continue aanvoer van koolhydraten. Slechtere tijden kennen we niet meer. Het gevolg? We worden dikker en dikker. En tegelijkertijd worden we zieker en zieker. Zelfs als we dat (nog) niet in de gaten hebben.

Wie kent niet het probleem van de vetrolletjes die ontstaan als we 35 of 40 jaar oud zijn? Hoeveel mannen hebben er geen bierbuik? We hebben voldoende brandstof, maar we kunnen er niet bij. Toegang krijgen tot die voorraad is de sleutel voor het succes. Het zit zo:

We eten de hele dag door

Photo by The Creative Exchange on Unsplash

De meeste mensen eten tegenwoordig 3 hoofdmaaltijden per dag, aangevuld met tussendoortjes en snacks, ‘om de motor op gang te houden’. Vrijwel al die maaltijden en tussendoortjes bestaan ook nog eens voor een groot deel uit koolhydraten. Precies volgens het boekje.

Deze continue aanvoer van glucose heeft ons tot suikerverbranders gemaakt.  Daar lijkt op zich niets mis mee. Suikers vormen een snelle vorm van energie, maar helaas ook een kortstondige. We kunnen namelijk maar een heel beperkte voorraad ervan opslaan. Dit heeft tot gevolg dat je na een paar uur alweer trek krijgt in iets zoets. Je lichaam smeekt als het ware om nieuwe energie. We geven daaraan toe en houden zo het cirkeltje in stand.

Ben je op het moment van zo’n energie-dip intensief aan het sporten, kun je ook maar beter zorgen dat je wat ‘snelle suikers’ binnen krijgt, want anders komt de man met de hamer. De spieren zijn dan door hun noodvoorraad energie heen en kunnen letterlijk niet meer presteren. Gek is dat eigenlijk, want we hebben de alternatieve energie zelf bij. Ons lijf weet alleen niet meer wat het daarmee moet.

Nu lijkt het misschien dat glucose de ‘voorkeursbrandstof’ voor ons lichaam is. Het is ook zo dat de glucose altijd als eerste wordt opgemaakt. Maar dat heeft een andere reden. Glucose in het bloed is eigenlijk niet goed. Je lijf zal er dus alles aan doen om het zo snel mogelijk uit de bloedstroom weg te halen. Nee, het is niet glucose waarop je lichaam het beste functioneert. Dat zijn namelijk ketonen.

Schonere en efficiëntere brandstof

Ketonen zijn vetzuren die worden geproduceerd uit vetten mits we onze koolhydraat-inname flink beperken. Het vet komt uit je voeding en je vetcellen.  De ketonen kunnen worden gebruikt als energie. Onze organen en weefsels werken beter als ze ketonen gebruiken in plaats van glucose als brandstof. We kunnen ketonen efficiënter verbranden en het is een schonere energie. Turbo-brandstof dus. Je kunt het eigenlijk vergelijken met het gebruik van Octaan 98 in plaats van Octaan 95 voor je auto.

Photo by Gab Pili on Unsplash

Om op die efficiëntere brandstof over te gaan, moeten we wel wat doen. We moeten ons lijf weer leren om een vetverbrander te worden. Maar waarom zou je dat willen? In je auto tank je misschien ook gewoon Octaan 95 en dat gaat ook prima, toch?

De extra energie dat het oplevert, is maar één kant van het verhaal. Er is nog veel meer winst te halen, zowel op de korte als op de langere termijn. Je lichaam zal langzaam het evenwicht terug vinden dat het kwijt geraakt is. Je wordt een gezondere versie van jezelf. Je wordt als het ware ge-reset.

Ketonen zijn een soort super-medicijn. Ik zie het als een enorme cocktail van natuurlijke geneeskracht bij elkaar. Omdat je lijf hieruit haalt wat het nodig heeft, heeft het een geneeskrachtige werking op heel veel aandoeningen en ziekten. Kijk maar eens op ‘3 Waarom zou ik een vetverbrander willen worden?‘.

Vet en ketonen in plaats van suiker

Photo by Charles Deluvio on Unsplash

Maar hoe werkt dat nu? Is het zo simpel als voortaan andere brandstof te gaan tanken? Octaan 98 in plaats van 95? Oftewel vetten eten in plaats van koolhydraten? Ja, bijna wel. Je mag zelfs nog wat Octaan 95 bijtanken ook. Er zijn wel wat randvoorwaarden, meer daarover in ‘5 Hoe word ik een vetverbrander?’

Tenslotte moet je er rekening mee houden dat de auto eerst nog wat zal ‘sputteren’. Het zal even duren, voordat ‘ie soepeler zal gaan rijden. Maar laat je daardoor niet van de wijs brengen. Zet door! Werk aan de vrolijkere, energiekere en gezondere versie van jezelf. Zie het als een liefdevol cadeau aan jezelf en je omgeving.

3 Waarom zou ik een vetverbrander willen worden?

Photo by Patricia Serna on Unsplash

Veel mensen komen met het ‘ketogeen/LCHF’ dieet in aanraking doordat ze overgewicht hebben. Ik denk dat bijna iedereen zich er in zijn achterhoofd wel van bewust is dat calorie-beperkende diëten stuk voor stuk falen. We herkennen het van onszelf, of van onze parter, vriend(in) of ouder. In het begin gaat het misschien even goed, maar op den duur hou je het niet vol. Omdat je het beu bent om steeds maar honger en trek te hebben. Of je houdt wel vol maar wordt desondanks weer dikker. Terwijl je nog steeds net zo goed oplet en nog steeds als een gek aan het sporten bent. Dat frusteert, je stopt en vervolgens komen al die kilo’s er weer bij. En nog wat meer, want ondertussen is je verbranding op een lager pitje komen staan. Iedereen weet het en onderzoek bewijst het.

Géén Dieet maar Gezonde Leefstijl

Photo by Marion Michele on Unsplash

Een koolhydraatarme en vetrijke manier van eten is geen calorie-beperkend dieet. Je zet je lichaam niet op rantsoen. Je hoeft dus geen honger te lijden en je lichaam hoeft niet op standje zuinig over te gaan. Daarmee onderscheidt het zich van diëten. Doordat je geen honger hebt, kun je het beter volhouden. Doordat je lichaam niet in spaarstand gaat, zal je niet opnieuw zwaarder worden als je gewoon gezond blijft eten. Hierdoor blijf jij weer gemotiveerd.

Deze manier van eten is daarmee ideaal voor mensen met overgewicht. Toch is het jammer als je je niet zou realiseren dat het zoveel meer doet dan die extra pondjes vrij geven. Daarover wil ik in deze blog vertellen. Voor de mensen die geen overgewicht hebben; om te laten zien dat er voldoende gezondheidsredenen zijn om toch over te stappen. En voor de mensen die wel overgewicht hebben; als extra motivatie om het vol te houden als de weegschaal een tijdje niet beweegt (wat overigens vaak geen goede graadmeter is) of als je op je streefgewicht bent gekomen.

Alle begin is moeilijk

Photo by Thomas Curryer on Unsplash

Eerst nog wel even een kleine waarschuwing. In het begin is het meestal geen rozengeur en maneschijn. Gelukkig gaat dit snel voorbij. Maar als je overweegt om zelf koolhydraatarm en vetrijk te gaan eten, lees dan eens over de ‘6 De beginner’s blues’. Een gewaarschuwd mens telt voor twee.

Als je vanaf het begin goed inzet en gezond eet, zie bijv. ‘5 Hoe word ik een vetverbrander?’ dan zal je snel op de goede weg zitten. Je krijgt namelijk een dubbel voordeel. Eén plus één gratis. Dat zit zo: aan de ene kant ga je je ontdoen van alle negatieve effecten van je huidige eetpatroon. Dat is al winst. En waarschijnlijk meer dan je beseft. Je stopt de schadelijke effecten van suikers, granen en bewerkte voedingsmiddelen op jouw gezondheid. Maar dat is niet alles. Doordat je weer gezonde vetten gaat eten, iets waar we al die jaren bang voor zijn gemaakt, krijg je de enorme voordelen die gepaard gaan met vet-verbranding er gratis bij. Die voordelen zitten in herstel van gedane schade en in een betere, schonere energieverbranding die meer energie oplevert en veel minder nieuwe schade toebrengt. Je werkt actief mee aan het voorkomen van ziektes.

Herstel van schade

Photo by Seth Doyle on Unsplash

Doordat je suikers en granen uit je dieet schrapt, krijgt je darmwand de gelegenheid om zich te herstellen. Je bloedsuiker zal een veel lagere waarde krijgen en tegelijkertijd veel stabieler worden. Dit zorgt voor meer energie en een stabieler humeur. Je alvleesklier, ofwel pancreas krijgt meer ‘lucht’, want die hoeft niet meer de hele tijd enorme insulinepieken te produceren (iets wat erg belastend is). Die krijgt daardoor weer de mogelijkheid om meer enzymen te maken die helpen bij de vertering van je voedsel. Ook dat helpt mee om je darmwand te herstellen van bijv. de schade die gluten aanricht (ook als je geen coeliaki hebt). Naarmate de darmwand zich herstelt, zullen er minder voedselresten onbedoeld uit de darm lekken. Had je daarvoor last van voedselintoleranties of -allergieën, dan heb je grote kans dat je daar op den duur veel minder of zelfs geen last meer van zult hebben. Ben je geïnteresseerd in de werking van je maag- en darmstelsel, lees dan eens het boek ‘De poepdokter; gezond van mond tot kont’. Deze poepdokter heeft het onderwerp heel verteerbaar gemaakt. Een echte aanrader.

Photo by Glenn Carstens-Peters on Unsplash

Als je ‘voeding’ zonder enige voedingswaarde (zoals suikers en producten met witte bloem) gaat vervangen door echte voeding, krijg je meer voedingsstoffen binnen, zoals vitamines en mineralen.  Dit helpt o.a. bij het herstellen van je hormoonhuishouding. Tegelijkertijd zullen er minder ontstekingen ontstaan en ook je lever krijgt meer rust.

Het gezondere eetpatroon helpt ook om je darmflora te verbeteren. Een goede darmflora is belangrijk voor je weerstand, maar ook voor een heleboel andere processen in je lijf. Een gezonde darmflora vormt de basis voor een goede gezondheid. Ik heb daar al eens eerder over geblogd, zie ‘Wees lief voor je darmen’.

Ketonen als turbo-energie

Photo by Drew Hays on Unsplash

Als je lichaam overgaat op vet-verbranding, dan ga je ketonen produceren en gebruiken. Ketonen zijn regelrechte kampioenen in de strijd naar herstel van je gezondheid. Ketonen vormen turbo-brandstof voor de mitochondriën; dit zijn de energiefabriekjes in onze cellen. Vaak werken onze mitochondriën verre van optimaal. Ze worden aangetast door ons slechte voedingspatroon en door bijv. gifstoffen in onze omgeving. Dit wordt gezien als de belangrijkste bijdrage aan veroudering.

Dat klinkt misschien niet zo erg, zeker niet als je niet bang bent voor een rimpeltje meer, maar besef dat het veroudering (van onze cellen) is wat de kans op allerlei ziektes vergroot. Als de mitochondriën aangetast worden heeft dit invloed op alle organen van ons lichaam. Het niet goed functioneren van de mitochondriën wordt geassocieerd met allerlei neurologische aandoeningen, zoals bijvoorbeeld Alzheimer, Parkinson en schizofrenie. Zie ook het artikel ‘Mitochondrieën, de energiefabriekjes van de cel en het tegengaan van veroudering’. Ketonen helpen in het herstel van de mitochondriën. De mitochondriën gaan dan effectief meer energie produceren en daar pluk jij de vruchten van.

Photo by Green Chameleon on Unsplash

Ook je hersenen zullen je dankbaar zijn voor de ketonen. Ofschoon een klein deel van je hersenen glucose nodig heeft (wat je lichaam zelf kan maken uit vetten en eiwitten) als brandstof, zijn ketonen een turbo-brandstof voor het andere deel van je hersenen. Op het moment dat je een vetverbrander wordt, kan 80% van de energiebehoefte van je hersenen geleverd worden door ketonen. Ze hebben een beschermende en herstellende functie binnen de hersenen. Dit geeft ongekende mogelijkheden, bijvoorbeeld ter voorkoming van Alzheimer of voor het herstel van geheugenfunctie na een hersenbeschadiging.

Uit bovenstaand verhaal blijkt al wel dat de gezondere voeding in het algemeen en de ketonen in het bijzonder een enorme positieve bijdrage leveren aan onze gezondheid. Het zal je dan ook vast niet verbazen, dat een koolhydraat-arm vetrijk dieet met gezonde voeding als basis vaak enorme verbetering of zelfs herstel geeft bij een groot aantal ziekten. Om te voorkomen dat deze blog te lang wordt, heb ik het overzicht van deze ziektes verplaatst naar de blog ‘4 Aanval op onze welvaartsziekten’.

 

 

 

 

Waarom deze blog?

Goede vraag.

Ik was op zoek naar een manier om (koolydraatarme) recepten te kunnen delen met de andere deelnemers van onze ‘Praatgroep GezondLeven’. Recepten die we delen via een WhatsApp groep, maar die tussen de andere berichtjes moeilijk terug te vinden zijn. Ik dacht aan een website.

Mijn man ging daarmee aan de slag, maar in plaats van met een website kwam hij met een blog-site. Mijn eerste reactie was: ‘O nee, geen blog. Ik wil alleen recepten kunnen delen. ‘

Het leek zo ‘niet-ik’ om een blog te hebben. Ik ben niet iemand die haar dagelijkse leven openbaar wil maken en heb ook niet het idee dat iemand daarop zit te wachten. Je raadt het al; ik ben niet het ‘ik-zet-alles-op-Facebook-type’.

Toch begon er zich iets te roeren in mijn hoofd. Een blog zou wel de mogelijkheid geven om tekst toe te voegen aan de recepten. Nog belangrijker, het zou een manier zijn om dingen op papier te zetten die voor andere mensen zinvol kunnen zijn in hun zoektocht naar een gezondere levensstijl.

Zelf ben ik in september 2015 in deze nieuwe manier van eten ‘gestapt’. Omdat deze indruist tegen bijna alle voedingsadviezen die gegeven worden, moest ik alles zelf uitzoeken. Nadat ik het ‘Het glutengevaar – de sluipmoordenaar van je brein’ meerdere malen had gelezen ging ik verder met o.a. ‘Broodbuik’ en ‘De voedselzandloper’. Het duurde even voordat ik m’n nieuwe manier van eten ging associëren met de term Low Carb High Fat (LCHF) en/of Keto. Daarna ging er via het internet weer een hele nieuwe wereld open aan recepten en informatie.

In die tijd kwam ik geen gelijkgestemden tegen. Ik zat met een groeiende hoeveelheid (in mijn ogen waardevolle) kennis waar m’n omgeving niet echt op zat te wachten. Gelukkig zag ik wel een groeiende interesse vanuit de medische wereld. Er werd een proef opgezet met diabetes type 2 patiënten met een dieet dat bijna letterlijk overeen kwam met mijn manier van eten. Weinig koolhydraten, veel gezonde vetten. Later in dat jaar kwam er het tv-programma ‘Hoe word ik 100’. Opnieuw een dieet wat gebaseerd was op minder koolhydraten en meer vetten. Dichter bij huis werd in Leende het project ‘Gezond Dorp’ opgezet.

Ondertussen bleef ik op zoek naar meer informatie. Via de website DietDoctor kwam ik op nieuwe ‘grote’ namen in dit veld en via lezingen en interviews op YouTube en via pod casts kan ik op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen.

Inmiddels ben ik zo ver, dat al deze brokjes informatie samen beginnen te vallen. Ik denk dat de gezondheid van ons maag/darmstelsel en onze darmflora veel belangrijker is voor onze gezondheid dan de meesten van ons beseffen. En dan niet alleen onze lichamelijke gezondheid, maar net zozeer onze geestelijke gezondheid. Eten heeft daar een enorme invloed op. Er zijn in onze maatschappij ontzettend veel welvaartsziekten. Meer en meer wordt duidelijk dat dit leefstijl gerelateerde ziektes zijn en daarmee voor een groot deel te beïnvloeden, ja zelfs te voorkomen door gezonder te leven. Maar het gaat niet alleen om wat je eet.  Het gaat ook over hoe goed je slaapt, hoeveel stress je hebt en hoe vaak je eet. Om maar een paar belangrijke factoren te noemen.

Bijna dagelijks hoor of lees ik wel iets hierover waarvan ik denk “Wat jammer dat er zo weinig mensen zijn die dit weten.” Ik voel steeds meer de behoefte om die nieuwe brokjes informatie uit te dragen naar mensen die er, net als ik, naar op zoek zijn. Bovendien wil ik mensen die net met LCHF of keto beginnen een stukje op weg helpen.

Dus zo’n blog… misschien is het toch wel wat voor mij.